Zašto vlast Republike Srpske ćuti dok Hrvati ruše srpske spomenike u Hrvatskoj?

Zašto vlast Republike Srpske ćuti dok Hrvati ruše srpske spomenike u Hrvatskoj?

U poslednje vreme u javnosti sve češće izlaze vesti o uklanjanju ili devastaciji srpskih spomenika u Hrvatskoj. Iako se ovaj problem direktno tiče srpskog naroda — ne samo u Hrvatskoj, nego i šire — iznenađuje gotovo potpuna tišina iz institucija Republike Srpske. Zašto vlast Srpske ćuti? Da li je reč o političkom oportunizmu, strahu od međunarodnih pritisaka ili jednostavno o zanemarivanju srpskog nacionalnog pitanja?

                                   

       

Problem koji traje godinama

Rušenje, uklanjanje ili premeštanje srpskih spomenika u Hrvatskoj nije nova pojava. Brojni su primeri — od spomen-ploča partizanima srpske nacionalnosti, preko spomenika žrtvama ustaškog terora, pa sve do grobova i crkvenih objekata. Hrvatska javnost to često pravda „čišćenjem prostora“ ili „urbanističkim razlozima“, dok srpska zajednica upozorava da se radi o sistematskom brisanju tragova srpskog postojanja na tim prostorima.

Ćutanje vlasti Republike Srpske

Dok Srpska pravoslavna crkva, pojedini istoričari i udruženja iz Srbije povremeno reaguju, iz Republike Srpske skoro da nema zvaničnih saopštenja, nota, niti zahteva prema međunarodnoj zajednici. To izaziva nezadovoljstvo među građanima, posebno među onima koji smatraju da RS ima moralnu obavezu da brani interese srpskog naroda gde god da on živi.

Mogući razlozi za tišinu

1. Politički balans: Vlast u RS često igra delikatnu igru između odnosa sa Srbijom, Hrvatskom, EU i Rusijom. Javno osuđivanje hrvatskih poteza moglo bi da izazove diplomatske tenzije koje trenutna vlast želi da izbegne.

2. Fokus na unutrašnje probleme: Ekonomske teškoće, visoka nezaposlenost, odlazak mladih — sve su to teme koje trenutno zaokupljaju političare u Srpskoj. Spoljna pitanja vezana za hrvatske akcije nad srpskom kulturnom baštinom ostaju u senci.

3. Izostanak pritiska iz baze: Ako građani ne vrše pritisak na institucije, političari nemaju direktan motiv da reaguju. Deluje da je ovaj problem više tema za medijske komentare nego za ozbiljne političke akcije.

Šta bi Republika Srpska mogla da uradi?

Postoji niz konkretnih poteza koje bi RS mogla da povuče:

• Zvanične diplomatske note prema Hrvatskoj.
• Organizovanje međunarodnih tribina i konferencija o očuvanju srpskog kulturnog nasleđa.
• Zajedničke inicijative sa Srbijom prema UNESCO-u i drugim relevantnim institucijama.
• Podrška srpskim udruženjima u Hrvatskoj u borbi za očuvanje spomenika.

Zaključak

Ćutanje Republike Srpske na rušenje srpskih spomenika u Hrvatskoj šalje poruku slabosti i nezainteresovanosti. Ako vlasti u Srpskoj žele da opravdaju svoj status zaštitnika srpskog naroda, vreme je da progovore — jasno, glasno i konkretno. Jer kulturna baština nije samo pitanje prošlosti, već i pitanje identiteta i dostojanstva.